«كتاب ماه علوم اجتماعي»

بيست و يكمين شماره ماهنامه تخصصي اطلاع‌رساني، نقد و بررسي كتاب با عنوان «كتاب ماه علوم اجتماعي» ويژه مطالعات زنان و فمينيسم از سوي خانه كتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين مجله، نشريه‌اي است كه با هدف اطلاع‌رساني و نقد و بررسي كتاب به صورت ماهانه منتشر شده و مي‌كوشد از طريق بحث و بررسي درباره رابطه متقابل كتاب و جامعه، چشم‌انداز گسترده‌تري از مسايل مربوط به كتاب‌هاي علوم اجتماعي را ترسيم كند و از اين طريق بين ناشران، دست‌اندركاران فني، پديدآورندگان، كتابداران، مخاطبان و ساير فعالان عرصه نشر، رابطه‌اي موثر ايجاد كند.

دكتر سيدرضا نقيب‌السادات، سردبير اين نشريه، در بخش «سخني با خواننده» با عنوان «زنان و نگرش‌ها نسبت به ايشان» مي‌نويسد: «كتاب ماه حاضر، اختصاص به موضوع مطالعات زنان و فمينيسم دارد. جايگاه و موقعيت زنان و نيز نگرش‌هايي كه زن و حقوق او را كانون توجه خويش ساخته‌اند همواره يكي از مباحث محوري جوامع بوده است. علاوه بر اين نگرش، زنان و فعالان زن نسبت به نگرش‌هاي جامعه در مورد زن و فاصله آن از نگرش‌هايي كه خويش در مورد زنان و انتظارات ارزشي از امكانات ارزشي مي‌تواند موجب حركات و تغييرات اجتماعي گردد كه به سهم خود مساله‌اي اساسي و قابل تامل است. فمينيسم يكي از اين زمينه‌ها است.

تغيير شرايط زنان در دنياي امروز -و بخصوص پس از كنفرانس 1955 پكن- را بخوبي مي‌توان مشاهده نمود كه طي آن جنبش زنان به منظور حساس نمودن نقش زنان، روابط خانوادگي و فقرايشان در سطح جهاني، از طريق برجسته نمودن موقعيت زنان در مقياس جهاني، زنان سراسر جهان را به هم پيوند زده است.

حركت‌هاي اخير زنان فاز جديدي از فعاليت‌ آنان را شكل داده است و يا به چالش كشيدن قواعد و هنجارها و رسوم و نقد قوانين حقوقي جامعه مشخص مي‌گردد؛ در حالي كه فعاليت زن ايراني عصر مشروطه بر مدار مسائلي همچون حق آموزش زنان و دختران و حق فعاليت اجتماعي او مي‌گشت و در پي اثبات هويت انساني خويش بود. فعاليت زن ايراني معاصر معطوف به احراز مناسب سياسي و اجتماعي و بازنگري و اصلاح قوانين حقوقي به سمت برابري زن و مرد است. اين امر بخصوص با گسترش روز‌افزون سطح تحصيلات زنان، كاهش نرخ باروري و افزايش نرخ اشتغال آنان در كنار ظهور رشد سازمان‌ها و نهاد‌هاي فعال در زمينه مسائل زنان و فعاليت زنان نخبه در فعال نمودن شكاف‌هاي جنسيتي همزمان با انتشار انديشه‌هاي فمينيستي در سطح جهاني، دامنه وسعت بيشتري يافته است.

اهميت و فراواني مسايل مطروحه درباره‌ زنان خصوصا در مجامع بين‌المللي، قرن حاضر را از ويژگي‌هاي خاصي برخوردار نموده است. از يكسو در ميان دانشمندان علوم اجتماعي و متفكران و سياستگذاران، علاقه فزاينده‌اي نسبت به درك موضوعات گوناگون در مورد زنان و پايه‌ريزي سياست‌ها و برنامه‌هايي براي گسترش سريع نقش و موضوع آنان در جهت تثبيت خانواده، اشاعه‌ فرهنگ، شكوفاي اقتصاد و استعدادهاي جامعه بوجود آمده است و از سوي ديگر مسايل مربوط به زنان، دستمايه برخي از جريان‌هاي افراطي جهان شده تا با برانگيختن احساسات و عواطف اين قشر عظيم و تعيين كننده‌ جامعه بشري به جاي حل مشكلات، اغراض و اهداف خاص و گاه اهداف سياسي خود را تامين كنند. اين تحول در حالي مطرح مي‌شود كه زنان شرق و غرب در اسارت تساوي و آزادي كاذب مي‌سوزند و نظاره‌گر قوانيني هستند كه پياپي تساوي كار مردان و زنان را تصويب نموده و فطرت ظريف آنان را زير چرخ‌هاي خشن تمدن مي‌كوبند. اما اين تحول در جهت كسب امكانات بهتر براي زنان در ايران با تحقق انقلاب اسلامي صورت گرفت. اين تحول هويت تاريخي زنان را تحت تاثير قرار داد و بدنبال آن زنان در پي ‌بازيابي اصالت خويش به تلاش پرداختند.

رويكردهاي بعدي در اصالت بخشيدن به نقش‌هاي بيولوژيك يا اجتماعي از پيامدهاي بعدي تقابل ديدگاه‌هاي مختلف نسبت به زنان است.

به هر حال بذل توجه علمي به جريانات، مطالعات، نگرش‌ها و عوامل مرتبط با مسايل زنان اجتناب ناپذير و ضروري به نظر مي‌رسد».

«بررسي ديدگاه‌ها و انديشه‌هاي انتقادي متفكران مسلمان ايراني در خصوص غرب و ارتباط جمعي» نوشته دكتر سيدرضا نقيب‌السادات و «عظمت حقوق و اجتماعي زن در قرآن و سنت» نوشته مظفر اكبري‌مفاخر، عناوين بخش «ديدگاه» اين شماره ماهنامه را تشكيل مي‌دهند.

در بخش معرفي و نقد كتاب(فارسي)، اين عناوين به چشم مي‌خورند: سير تحول اجتماعي زنان در يكصد سال اخير (زينب غريب‌زاده)، جامعه‌شناسي جنسيت (دكتر رشيد جعفرپور)، اسلام و تفاوت‌هاي جنسيتي (سيده‌فاطمه محبي)، زن و هويت‌يابي در ايران امروز (مينا يميني)، تاريخچه، نظريات، گرايش‌ها، و نقد فمينيسم (سيده‌فاطمه محبي).

جامعه‌شناسي زنان (دكتر شهلا باقري، زهرا قرباني، معصومه كرامتي)، فمينيسم قدم اول (زهره علي‌عسگري)، جنس ضعيف، گزارشي از وضعيت زنان (روح‌انگيز طاهري)، روش‌هاي رهايي‌بخش: مطالعات زنان و پژوهش اجتماعي (منيژه مقصودي)، فمينيسم در آمريكا تا سال 2003 (آيناز جعفري) و فمينيسم؛ راه بي‌راه (اكرم حسيني)، عناوين كتاب‌هاي لاتين هستند كه معرفي و نقد شده‌اند.

در بخش مقاله نيز اين چهار عنوان درج شده است كه عبارتند از: تحليل جايگاه مشاركت زنان در فرآيند توسعه سياسي - اجتماعي انقلاب اسلامي ايران (بهزاد رضوي‌الهاشم)، فناوري اطلاعاتي و ارتباطي و مساله جنسيت در كشورهاي در حال توسعه (حبيب راثي تهراني)، كليشه‌سازي جنسيتي در مورد كانديداهاي سياسي (اكرم اميني)، نگاهي بر وضعيت خانواده با رويكرد فمينيست (فرشته فرح‌دوست، راحله رفيع‌راد).

«معرفي گزيده‌اي از منابع مرتبط با حوزه مطالعات زنان» كاري از پوپك طاعتي، عنوان مطلب اطلاع‌رساني اين شماره است.

بيست و يكمين شماره ماهنامه «كتاب ماه علوم اجتماعي» (ويژه مطالعات زنان و فمينيسم) در 108 صفحه و بهاي 12000 ريال به همراه لوح فشرده فهرست كتاب‌هاي منتشر شده آبان‌ماه 1388 راهي بازار نشر شد.

 

روزهای روشن رويش

پخش «روزهای روشن رويش» به مناسبت 22 بهمن‌ماه از راديو فرهنگ 

گروه هنر: وی‍‍ژه برنامه «روزهای روشن رويش» پنج‌شنبه به مناسبت 22 بهمن‌ماه، سالروز پيروزی انقلاب اسلامی و با حضور رشيد جعفر‌پور و سردار حسين علايی به روی آنتن می‌رود.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) به نقل از روابط‌ عمومی راديو فرهنگ، ويژه برنامه روزهای روشن رويش كاری از گروه فرهنگ و جامعه است كه پنج‌شنبه از ساعت 6:30 تا 11:30 دستاوردهای فرهنگی انقلاب اسلامی و نقش انقلاب در تحولات فرهنگی كشور را بررسی می‌كند.

اين ويژه برنامه هم‌زمان با برگزاری راهپيمايی مردم در روز 22 بهمن‌ماه موضوع‌های مختلفی از جمله دستاوردهای فرهنگی انقلاب بر خارج از كشور؛ تحليل آرمان‌های، استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی؛ مقايسه‌های فرهنگی قبل و بعد از انقلاب به ويژه بر جوانان؛ تاثير خود باروری ملی بر رشد و توسعه كشور به ويژه در حوزه استان‌های مختلف؛ تحليل بعد كمی و كيفی كارنامه 31 ساله فرهنگی انقلاب را از طريق گفت‌وگو با كارشناسان و اساتيد دانشگاه تحليل و بررسی می‌كند.

غلامحسين طاهری كارشناس مجری، ميترا نيكفر سردبير، فاطمه حاجی‌نوروزی تهيه كننده، عليرضا نوری و سيد‌افضل عبادی گزارشگران، عفت رسولی و ناصر قوامپور گويندگان اين برنامه هستند.

 

http://http://magiran.com/magtoc.asp?mgID=1146&Number=129&Appendix=0كتاب ماه علوم اجتماعي

ماهنامه تخصصي اطلاع رساني و نقد و بررسي كتاب- اجتماعي به زبان فارسي، انگليسي

 سال سيزدهم، شماره 21 (پياپي 129)، آذر 1388

108 صفحه 

سخني با خواننده 

  زنان و نگرشها نسبت به ايشان ص 2  

ديدگاه 

  بررسي ديدگاه ها و انديشه هاي انتقادي متفكران مسلمان ايراني در خصوص غرب و ارتباط جمعي

دكتر سيدرضا نقيب السادات   ص 4

    عظمت حقوقي و اجتماعي زن در قرآن و سنت

مظفر اكبري مفاخر    ص 12  

معرفي و نفد كتاب ( فارسي ) 

  سير تحول اجتماعي زنان در يكصد سال اخير

زينب غريب زاده    ص 22

    جامعه شناسي جنسيت

دكتر رشيد جعفرپور    ص 26

    اسلام و تفاوت هاي جنسيتي

سيده فاطمه محبي    ص 30

    زن و هويت يابي در ايران امروز

مينا يميني    ص 32

    تاريخچه ، نظريات ، گرايش ها و نقد فمينيسم

سيده فاطمه محبي    ص 34

    معرفي و نفد كتاب ( لاتين ) 

  جامعه شناسي زنان

دكتر شهلا باقري ، زهرا قرباني ، معصومه كرامتي   ص 36

    فمينيسم قدم اول

زهره علي عسگري   ص 42

    جنس ضعيف ( گزارشي از وضعيت زنان )

روح انگيز طاهري    ص 45

    روش هاي رهايي بخش ؛ مطالعات زنان و پژوهش اجتماعي

منيژه مقصودي    ص 48

    فمينيسم در آمريكا تا سال 2003

آيناز جعفري    ص 53

    فمينيسم ، راه بي راه

اكرم حسيني    ص 56

    مقاله 

  تحليل جايگاه مشاركت زنان در فرايند توسعه سياسي - اجتماعي انقلاب اسلامي

بهزاد رضوي الهاشم    ص 60

    فناوري اطلاعاتي و ارتباطاتي و مسئله ي جنسيت در كشورهاي در حال توسعه

حبيب راثي تهراني    ص 74

    كليشه سازي جنسيتي در مورد كانديداهاي سياسي

اكرم اميني    ص 78

    نگاهي بر وضعيت خانواده با رويكرد فمينيست

فرشته فرح دوست ، راحله رفيع راد    ص 92

  اطلاع رساني 

  معرفي گزيده اي از منابع مرتبط با حوزه مطالعات زنان

پوپك طاعتي    ص 102

 

 
منطقه قفقاز با تاريخي کهن و پرفراز و نشيب ، از مهمترين مناطق مهم و راهبردي جهان است .
اين منطقـه با مساحتي حدود 400 هزار هکتـار با القابـي چون " موزاييک اقـوام " ، " سرزمين بحران ها " و " چهارراه جغرافيايي جهان " شناخته مي شود ؛ بيشتر ساکنان قفقاز ، ريشـه ايرانـي دارند براي همين اين منطقه پيوندهاي تاريخي ، فرهنگي و مذهبي ناگسستني با کشورمان دارد .
پس از فروپاشـي اتحـاد جماهير شوروي و تشکيل سه جمهوري آذربايجان ، ارمنستان و گرجستان در قفقـاز جنوبي ، اهميت ژئوپلتيکي ، ژئواکونوميکي و ژئواستراتژيکي اين منطقه عيان تر شد به گونه اي که هم اکنون " قفقاز " به محل رقابت شديد قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقه اي تبديل شده است .
" قفقاز " همواره در امنيت و منافع ملـي کشور ما به عنوان منطقـه اي تاثيرگذار بشمار مي رود اما به اذعان کارشناسان ، فعاليت ها و اقدامات فرهنگي ، اقتصادي ، سياسي کشورمان در اين منطقـه تناسب چندانـي با پيوندهاي تاريخي ، اشتراکات فرهنگي و همسايگي ايران با کشورهاي منطقه قفقاز ، ندارد ؛ اين درحاليستکه نفـوذ همـه جانبـه ساير قدرت ها در منطقـه روز به روز بيشتر مي شود و اين موضوعي که مي تواند امنيت و منافع ملي کشور ما را با چالش مواجه کند .
در اين گزارش ضمن بررسي نفوذ روزافزون ابرقدرت ها در اين منطقه ، موانع و چالش هاي پيش روي ايران در اين زمينه بيان مي شود .
آمريکا و سوداي نفوذ بيشتر در قفقاز :
هم اکنون قدرت هاي جهاني درپي يافتن جاي پايي در اين منطقه حساس و ژئوپلتيک هستند ؛ ايالات متحده آمريکا با افزايش نفود در آذربايجان و ارمنستان و فعال کردن نمايندگـي هاي سياسي و فرهنگـي و همچنين کمک هاي اقتصادي و فرهنگي درصدد پرکردن خلا موجود در اين منطقــه حساس پس از فروپاشــي اتحاد جماهير شوروي است .
زهرا احمدي پور عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس تهران مي گويد آمريکا با توجه به خلاء قدرت شکل گرفته ، تلاش کرد تا هژموني خود را در مناطق استراتژيکي همچون قفقاز تثبيت کند بگونه اي که در رويکرد جديد " سياست خارجي آمريکا " قفقاز جايگاه ممتازي پيدا کرده است .
در اين ميان امروز مسئله قـره باغ و اشغال اين منطقه با حضور قواي ارامنه و توجه محافل بين المللي به اين موضوع بر اهميت قفقاز افزوده است .
اگرچه غرب و در راس آن آمريکا و فرانسه درپي استقلال قره باغ و تشکيل کشوري خودمختار به نام جمهوري مستقل قره باغ هستند اما اين موضوع بر پيچيده تر شدن اوضاع قفقاز و همچنين موقعيت جديد آن افزوده است .
اهداف پيدا و پنهان رژيم صهيونيستي در قفقاز :
کارشناسان ارشد ديپلماسي معتقدند رژيم صهيونيستي هم درپي تقويت نفوذ خود در منطقه قفقاز است .
ابراهيم کوهـي کارشناس مسايل سياسي در اين زمينه گفت سياست خارجي رژيم صهيونيستي ، متکــي به کشورهاي پيرامون و غيرعرب استوار است زيرا امکان توسعه روابط سياسي و اقتصادي را با همسايگان عرب خود ندارد به همين روي با ديپلماسي تجارت براي نفوذ يهوديان در جمهوري هاي آسياي ميانه و قفقاز تلاش زيادي مي کند و براي همين سفارتخانه هاي رژيم صهيونيستي در کشورهاي آسياي ميانه و قفقاز فعال ترين مراکز ديپلماسي در اين کشورها هستند .
مسئله انرژي و قفقاز :
سيـدحميـد حسينـي کارشناس ارشد مطالعات آسياي ميانه و قفقاز دانشگاه تهران معتقـد است در تکوين ژئواستراتژي قفقاز جنوبي ، انرژي اولويت زيادي دارد و امروز قفقاز حدود چهار درصد انرژي دنيا را داراست .
مادلين آلبرايت وزير خارجه اسبق آمريکا معتقد بود که آمريکا بايد کنترل ترانزيت انرژي قفقـاز را به عهده بگيرد .
بسياري از مسئولان ارشد آمريکا هم در حوزه سياست و انرژي بر نقش آفريني آمريکا در انرژي قفقاز تاکيد مي کنند بطوريکه خطوط لوله باکو ، تفليس ، جيحان و باکو ، ارزروم با حمايت هاي آمريکا احداث شده است .
استاد گروه تاريخ دانشگاه تبريز هم مي گويد : در بحث قفقاز آنچه حائز اهميت است نقش ساکنان منطقه در ايجاد و تکامل فرهنگ و تمدن ايران اسلامي است که نمونه بارز آن نقش شاعران برجسته فارسي زبان قفقاز در تقويت بنيان هاي شعر فارسي است.
جليل نائبيان افزود متاسفانه پس از انعقاد قراردادهاي تحميلي گلستان و ترکمن چاي ، فرهنگ و ادبيات قفقاز مورد هجمه تزارها و پس از آنها بلشويک ها قرار گرفت و اين روند پس از فروپاشي اتحــاد جماهير شوروي به نوعي ديگر ادامه يافت .
اما به گفته او يکي از مهمترين علل همخواني نداشتن جايگاه کنوني ايران در قفقاز ، کمرنگ شدن فرهنگ و هويت تاريخي ساکنان اين منطقه است .
استاندار آذربايجان شرقي هم معتقد است : منطقه قفقاز به علت دارا بودن موقعيت مهم و حساس جغرافيايي و ژئوپولوتيکي ، قرار گرفتن در مسير اروپا و آسيا و محل کريدور شمال ـ جنوب ، واقع شدن ميان 2 درياي مهم سياه و خزر ، برخورداري از منابع انرژي و وجود پيوندهاي تاريخي و قومي با جمهوري اسلامي ايران بايد مورد توجه قرار گيرد .
عليرضا بيگي افزود : ايران با برخورداري از موقعيت ممتاز خود مي تواند در راستاي توسعه کشورهاي منطقه بسيار موثر باشد.
او تاکيد کرد شبکه اتصال ريلي و ارتباط زميني و هوايي مي تواند موقعيت مناسبي را براي تعاملات بيشتر با منطقه فراهم کند.
بهرام احمديان استاد دانشگاه هاي تهران و کارشناس ارشد مسائل قفقاز هم بازنويسي تاريـخ قفقـاز را براي اصلاح تحريفات صورت گرفته روس ها بسيار ضروري مي داند .
او اعتقاد دارد تنها راه ممکن براي مقابله با ادامه تنش ها و حل و فصل منازعات موجود درمنطقه قفقاز ، اصلاح و بازنويسي تاريخ واقعي اين منطقه استراتژيک است .
احمديان با اشاره به تحريفات روسيه در تاريخ قفقاز طي ساليان متمادي افزود : روس ها با تحريفات گسترده و جعل تاريخ و ويژگي هاي فرهنگي و قومي و زباني قفقاز از آن به عنوان اهرم فشـار عليـه دولـت هاي منطقه استفاده مي کنند .
اين استاد و صاحب نظر حوزه قفقاز درتشريح گفته هاي خود افزود روسيه با ايجاد تفرقه و تنش هاي ساختگي که اغلب آنها بدون مبناي علمي ـ تاريخي هستند قصددارد حتي پس ازفروپاشي اتحاد جماهير شوروي قدرت و نفوذ خود را در قفقاز حفظ کند .
او مي گويد منازعاتي مانند بحران چچن ، گرجستـان و قره بـاغ مواردي هستند که روس ها از آن به عنـوان اهرم هاي فشار بر دولت هاي منطقه استفاده مي کنند .
احمديان تنها راه مقابله بااين ترفندها را بازنويسي تاريخ قفقاز دانست و افزود براي اين کار بايد سياستمداران عرصه را در اختيار اهالي علم و فرهنگ دهند و از طريق ارتباطات دانشگاهـي و رسانـه اي و فرهنگـي به حل مسائل کمک کنند.
اين استاد دانشگاه با اشاره به تشکيل کميتــه بررسي قتل عام ارامنه ميـان ترکيـه و ارمنستـان گفت براي بازنويسي تاريخ واقعي قفقاز کميته اي متشکل از انديشمندان کشورهاي قفقـاز و ايـران تشکيل شـده و در راستاي آن ادله علمي و اسناد تاريخي بررسي و تبيين خواهد شد.
از سوي ديگر غرب درپي کاستن جمعيت آمار شيعيان در قفقاز است چراکـه جمهوري آذربايجـان به عنـوان دومين کشور شيعه در جهان اسلام است و طبق آمار منابع رسمي 80 درصـد جمعيت هشت و نيـم ميليـون نفري آنرا شيعيان تشکيل مي دهد درحاليکه بسياري از محافل داخلي و خارجي با اغـراض سياسـي و امنيتي تلاش مي کنند درصد شيعيان اين کشور را ناچيز اعلام کنند .
ولي جباري کارشناس ارشد جامعه شناسي شيعيان و مدرس مراکز آموزشي عالي قم مي گويد : غرب به شدت درپي کم جلوه دادن جمعيت شيعيان جمهوي آذربايجان است و آنرا تا 60 درصد کاهش مي دهد .
اسماعيل جانعلي پور دانشجوي دکتراي جغرافيايي سياسي هم مي گويد : قفقاز محل تلاقي جهان اســلام و مسيحيت است ؛ اکثريت شيعه در جمهوري آذربايجان ، اکثريت شيعه در جمهوري خودمختــار نخجـوان ، اکثريـت پيروان کليسـاي ارتدکس شـرق در ارمنستـان و گرجستـان ، اکثريت جمعيت ارمني در منطقه خودمختار قره باغ و سني بودن مسلمانان در چچن و گروه هاي متعدد قومي و محلي در قفقـاز شمالي يکي از متنوع ترين مناطق جهان از نظر فرهنگي و مذهبي را بوجود آورده که توجه به نقش دين در تحولات قفقاز را اجتناب ناپذير مي کند .
رشيد جعفرپور دانشجوي دکتراي علوم سياسي در اين باره معتقد است راهبرد فرهنگي ايران در قفقاز به عنوان زمينه ساز همگرايي منطقه اي مي تواند در جذب و همسو ساختن آن منطقـه مهم با ايران اسلامي موثر واقع شود ضمن اينکه ديپلماسي فعال ايران در قفقاز مي تواند به تهديدات استراتژيک توجــه ويژه اي داشته باشد.
از سوي ديگر جهان اسلام در قفقاز با مشکل ديگري به نام وهابيت و بحران چچن درگير است .
مهري خيري دانشجوي کارشناسي ارشد مطالعات روسيه دردانشگاه تهران در اين باره مي گويد وهابيت امروز از مهمترين جريانات افراطي است که در بيشتر کشورهاي جهان اسلام فعاليت مي کند .
جمهـوري خودمختار چچن ازجمله مناطقي است که از فعاليت هاي اين جريان افراطــي بويژه هنگام جنگ و تيرگي روابط با روسيه بي بهره نبوده است و امروز وهابيت ازطريق حمايت هاي مادي،معنوي، آموزشي و ترويج ايدئولوژي رهبران تندرو بر بحران چچن افزوده است .
اين جريان با تفرقه افکني ، افراطي گرايي ، دخالت در جريانهاي سياسي ، مسلح کردن هواداران خود و پيروي نکردن از مقامات رسمي بويژه در زمان ميان 2 جنگ نقش برجسته اي در ايجاد اغتشاش در چچن داشت .
به گفته محمداخباري استاد دانشگاه امام حسين هم اکنون در منطقه قفقاز بيش از 50 قـوم زندگـي و مردم آن به چهار خانواده زبان صحبت مي کنند .
اغلب ساکنان قفقاز ريشه ايراني دارند که در حکومت 157 ساله قاجار به اشغال روسيه درآمدند .
اخباري مي گويد بايد تلاش کرد اين خانواده ها با جديت تمام گرد يکديگر جمع شـوند و از آنان حمـايت کرد زيرا در غير اين صـورت همين قوميت هاي اصـالتا" ايرانـي ابزاري براي سوء استفـاده و سرمايه گــذاري کشورهاي استعمارگر جهان خواهد شد لذا تشکيل يک اتحاديه مشترک ايراني يکي از راهکارها در اين زمينه است .
منصور حقيقت پور استاندار اردبيل هم گفت بايد نهضتي ايجاد کرد تا بر تمام اقدامات جاعلانه در منطقه قفقاز خط بطلان کشيد که اگر نتيجه پايه گذاري چنين جنبشي ، احياي فرهنگ و واقعيت هاي تاريخي ، اجتماعي و سياسي قفقاز باشد و قفقاز به هويت تاريخي خود برگردد خدمت بزرگي به تاريخ و مردم قفقاز شده است .
او تصريح کرد بايد ميان دانشمندان ايران و منطقه قفقاز همانطوري که تاريخ مشترکي دارند حوزه هاي فکري مشترک ايجاد و از جعل تاريخ قفقاز جلوگيري کرد .

 نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (كتاب اول)

در این مجموعه‌ هشت كتاب از نویسندگان داخلی و خارجی درباره‌ی ابعاد مختلف انقلاب اسلامی بررسی و نقد شده است.

در اولین مقاله‌ی مجموعه‌ی حاضر آقای علی كردی به معرفی و نقد كتاب «مبانی مشروعیت و قدرت در جمهوری اسلامی ایران» نوشته‌ی عباس زارع پرداخته است كه در سال 1380 توسط انتشارات مؤسسه‌ی فرهنگ و دانش چاپ شده است. این كتاب با بررسی مبانی مشروعیت، معتقد است كه پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران حاكمیت به دورانی از سنت‌زدایی وارد شده و با خصوصیت كاریزمایی مشروعیت هم‌عنان گردیده است. در ادامه نویسنده با بیان ساختار قدرت در رژیم شاهنشاهی، آن را حكومتی خودكامه و پاتریمونیال معرفی می‌كند. وی انقلاب اسلامی را جنبشی اعتراضی از نوع جنبش‌های كاریزمایی جهت زدودن نظام سنتی و استقرار نظام جدید همبستگی اجتماعی می‌داند. در نهایت رخدادهای انقلابی چون: تسخیر لانه‌ی جاسوسی آمریكا، قطع رابطه با آمریكا و دفاع در جنگ تحمیلی را به سیادت كاریزمایی امام(ره) نسبت می‌دهد. آقای كردی با معرفی اجمالی این كتاب، آن را از لحاظ شكلی، روشی و محتوایی مورد نقد قرار داده و انتساب رهبر كاریزمایی به حضرت امام‌خمینی را به چالش كشیده است.

دومین مقاله‌ی مجموعه‌ی حاضر را آقای دكتر رشید جعفرپور در معرفی و نقد كتاب«ایران در حكومت روحانیون» نوشته است. این كتاب ترجمه‌ای است از كتاب «Iran Under The Ayatollahs» نوشته‌ی دیلیپ هیرو Dilip Hiro كه توسط آقای محمدجواد یعقوبی به فارسی برگردانده شده و در سال 1386 مركز بازشناسی اسلام و ایران آن را به چاپ رسانده است. هدف نویسنده از نگارش این كتاب ارائه‌ی تاریخ سیاسی‌ـ‌ اقتصادی ایران عنوان شده است. نقطه‌ی تمركز این بررسی عمدتاً رویدادهای قبل و بعد از انقلاب اسلامی در سال 1357 می‌باشد. وی با نگاهی گذرا به سلسله‌های صفویه، قاجاریه و پهلوی و نشان‌دادن تقابل دولت با روحانیت با رویكردی تاریخی به حوادث 15 خرداد 1342 تا پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 پرداخته است.

سومین مقاله‌ی مجموعه‌ی حاضر را آقای محمد طاهری مقدم در معرفی و نقد كتاب «تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران (از كودتا تا انقلاب)» نوشته است. این كتاب را سرهنگ غلامرضا نجاتی در دو جلد نگاشته و مؤسسه‌ی خدمات فرهنگی رسا در سال 1371 به چاپ رسانده است. نویسنده كه از افسران سابق ارتش شاهنشاهی و متمایل به جبهه‌ی ملی بوده است، تاریخ سیاسی ایران را از سال 1332 تا 1357 بر اساس نگرش فكری و سیاسی خود نگاشته است.

چهارمین مقاله‌ی این مجموعه را آقای ولی‌الله حامی كلوانق در معرفی و نقد خاطرات آخرین نخست‌وزیر پهلوی دوم نوشته است. «یكرنگی»، كتابی است به قلم شاپور بختیار، كه آن را در سال1361 به زبان فرانسه در پاریس منتشر كرده و خانم مهشید امیرشاهی این كتاب را به فارسی برگردانده است. در این كتاب بختیار با بازگویی زندگینامه‌ی خود و با اشاره به مبارزات ملی‌گرایانه‌اش و با وجود اعتراض به فساد دربار محمدرضا شاه مدعی می‌شود كه پست نخست‌وزیری این رژیم را با هدف بهبود اوضاع مملكت پذیرفت. او با اصرار به توهم توطئه‌ی دائمی، آمریكا، شوروی و ارتش ایران را عاملان سقوط دولت خود معرفی می‌كند. وی با ادعاهای بدون مدرك و استناد به تخریب انقلابیون و شخص امام(ره) می‌پردازد كه در مقاله‌ی حاضر میزان صحت و سقم ادعاهای وی مورد بررسی قرار گرفته است.

آقای علیرضا نقی‌زاده ملایوسفی پنجمین مقاله‌ی مجموعه‌ی حاضر را در معرفی و نقد كتاب «شكل‌گیری انقلاب اسلامی؛ از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی» نوشته‌ است. این كتاب نوشته‌ی محسن میلانی است كه مجتبی عطارزاده به فارسی ترجمه كرده و در سال 1381 انتشارات گام‌نو آن را چاپ و منتشر ساخته است. نویسنده در این كتاب در پی آن است تا چگونگی شكل‌گیری انقلاب اسلامی ایران و روند به قدرت رسیدن انقلابیون را شرح دهد. البته پیروزی انقلاب اسلامی نقطه‌ی پایانی كتاب نیست و نویسنده، مسائل انقلابیون پس از انقلاب اسلامی را نیز در این اثر تحلیل كرده است.

در ششمین مقاله‌ی مجموعه‌ی حاضر آقای رضا تابش به بررسی و نقد كتاب «مشروطه‌ی ایرانی» نوشته‌ی ماشاالله آجودانی پرداخته است كه در دی ماه 1382 انتشارات اختران منتشر كرد و در سال 1385 به چاپ هفتم رسید. در ابتدای این كتاب ساختارهای دو قدرت مؤثر سیاسی و اجتماعی دوره‌ی قاجار (روحانیت و سلطنت) بررسی شده و در ادامه سرنوشت پرتناقض روشنفكران مشروطه‌خواه و سرنوشت آزادی در ایران مطمح نظر قرار گرفته است.

مقاله‌ی هفتم مجموعه‌ی نقد حاضر، نوشته‌ی آقای محمد علی صدر شیرازی در معرفی و نقد كتاب «انقلاب ایران در دو حركت» به قلم مهدی بازرگان است كه مؤلف آن را زمانی تألیف كرده است كه به تقابل با نیروهای انقلابی و امام‌خمینی و همچنین به حمایت از غرب روی آورده بود. بازرگان در این كتاب مدعی است كه انقلاب اسلامی ایران دو حركت متمایز داشته است: در حركت اول مردم به‌خاطر هدف به دنبال اشخاص می‌رفتند اما پس از پیروزی انقلاب «اشخاص جانشین اهداف گشتند». وی حركت اول را مجموعه‌ی متحد از كسانی چون ملی‌گراها با مذهبی‌ها می‌داند كه در حركت دوم این وحدت از بین رفته است.

مقاله‌ی هشتم این مجموعه گرچه از جنس دیگری است، اما موضوع آن با موضوعات مقاله‌های پیشین مشترك است. آقای مهدی‌ حق‌بین در این مقاله‌، رمان «زمستان 62» اثر اسماعیل فصیح را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. این كتاب در سال‌های آغازین دهه‌ی 1370 مجوز انتشار گرفت و به سرعت چندین بار تجدید چاپ شد. این رمان به وضعیت به اصطلاح «بحران‌زده»‌ی دوره‌ی جنگ تحمیلی پرداخته است. این كتاب كه به صورت داستانی نگارش یافته است، اوضاع ایران در زمان جنگ تحمیلی را اوضاعی نابسامان و خفقانی معرفی می‌كند. كنایه‌های انتقادی این كتاب پا را فراتر گذاشته و به دین‌ستیزی و تخریب جانفشانی‌ها و ایثار مردم در جبهه‌های جنگ پرداخته است.

برنامه‌هاي همايش بين‌المللي «ايران فرهنگي و جهاني ‌شدن؛ چشم‌اندازي به آينده» اعلام شد.  

به گزارش خبرنگار بخش فرهنگ و ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين همايش از ساعت 9 تا 17 روز چهارشنبه (30 دي‌ماه) در دانشگاه تربيت مدرس برگزار مي‌شود.  

ارائه‌ي گزارش دبير علمي همايش - علي‌اشرف نظري - و سخنراني غلامحسين ابراهيمي ديناني از برنامه‌هاي گشايش همايش است. 

نشست اول هيأت‌رييسه‌ي صبح با حضور علي مرشدي‌زاد، ابراهيم خدايار و نگار داوري اردكاني و نشست دوم با حضور علي كريمي، داوود ميرمحمدي و بهرام امير‌احمديان در ساعت‌هاي 10 و 11 آغاز مي‌شود.  

در نشست اول صبح، فرصت‌هاي ايراني در فرآيند جهاني ‌شدن با سخنراني زهرا احمدي‌پور و جهان‌گرايي در انديشه و آثار ايراني: مورد مطالعه‌ انديشه و آثار سعدي با سخنراني حاكم قاسمي بررسي مي‌شود.

 در نشست دوم صبح نيز بازتوليد فرهنگ ايراني در فضاي جهاني ‌شدن با سخنراني سيد‌جواد امام‌جمعه‌زاده، مطالعه‌ي تطبيقي نگرش‌هاي زباني فارسي‌زبانان نسبت به دو زبان فارسي و انگليسي با سخنراني نگار داوري اردكاني و سينماي فاخر ايران؛ بستر تعاملات فرهنگي - تمدني در عصر جهاني‌ شدن با سخنراني مجتبي مقصودي مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

 در نشست بعدازظهر، هيأت‌رييسه‌ي نشست اول، ميرجلال‌الدين كزازي، عبدالامير نبوي و مجتبي مقصودي و هيأت‌رييسه‌ي دوم، حاكم قاسمي، حسين گودرزي و بهاره سازمند هستند.

 در نشست اول از ساعت 14 سخنراني‌ها به اين شرح است: سهم فارسي در شكل‌گيري زبان و ادبيات اردو توسط سكندر عباس‌زيدي، جنبش‌هاي ديني و جهاني‌ شدن توسط علي كريمي، معماي جهاني ‌شدن اسلام توسط محمد منصورنژاد‌ و كرسي زبان فارسي: ابزار توسعه‌ي ايران فرهنگي توسط بهرام نوازني.  

 در نشست دوم عصر از ساعت 15:45 نيز چالش‌هاي جهاني ‌شدن و جهان اسلام با سخنراني رشيد جعفر‌پور و هويت انقلاب اسلامي در فراسوي مرزهاي جغرافيايي با سخنراني رشيده حسن بررسي مي‌شود.  

همچنين سخنران اختتاميه ميرجلال‌الدين كزازي است و جمع‌بندي نهايي توسط ابراهيم خدايار ارائه مي‌شود.

 

 

همايش «ايران فرهنگي و جهاني ‌شدن؛ چشم‌اندازي به آينده» از سوي مؤسسه‌ي مطالعات ملي با همكاري مركز تحقيقات زبان و ادبيات فارسي (دانشگاه تربيت مدرس) برگزار مي‌شود.

جهاني شدن فرصتي براي بازسازي هويت اسلامي است

خبرگزاري فارس: يك پژوهشگر و محقق مسائل سياسي گفت: چالش‌هاي سياسي، اقتصادي و فكري جهاني شدن كه مي‌توانند تهديدي به شمار روند در عين حال فرصتي براي بازسازي هويت اسلامي هستند. 

به گزارش خبرنگار آئين و انديشه فارس رشيد جعفرپور امروز در همايش بين‌المللي ايراني فرهنگي و جهاني شدن، چشم‌اندازي به آينده ضمن بيان مطلب فوق گفت: جهان اسلام با تمام گرايش‌هاي مختلفي كه دارد در عصر‌هاي دوران استعمار و دوران تجدد با چالش‌هاي بسياري روبرو بوده و در عصر حاضر نيز با بحث جهاني شدن كه خود چالش‌هاي متعددي ايجاد كرده مواجه است.

وي افزود: مسلمانان علي‌رغم تمام اختلاف‌هاي درون ديني هويت مشترك اسلامي دارند كه با تاكيد بر آن در فرصت‌هاي به دست آمده مي‌تواند در حوزه تجارت، حمل و نقل و ارتباطات و همكاري‌هاي منطقه‌اي دست پيدا كنند.

جعفرپور در ادامه با اشاره به چشم‌اندازي كه براي مسلمانان در عرصه جهاني شدن فراهم شده است، گفت: جهاني شدن به عنوان يك نظام اقتصاد جهاني به سود كشورهاي صنعتي بخصوص كشورهاي امريكاي شمالي و اروپاي غربي است كه تاثير قابل ملاحظه‌‌اي بر سرمايه جهاني، سازمان‌ها و سياست‌هاي بين‌المللي دارند.

وي افزود: بيش از 50 كشور اسلامي عضو سازمان ملل با يك چهارم جمعيت جهان به اندازه فقط كشور انگليس تاثير خاصي بر وقايع بين‌المللي ندارند.

اين پژوهشگر ادامه داد: بي‌ثباتي سياسي در بيشتر كشورهاي اسلامي و تهديد جنگ‌هاي داخلي و خارجي كه فضاي ناامن را دامن زده‌اند سبب شده كشورهاي اسلامي به همكاري با غرب روي بياورند.

جعفرپور درباره راهكارهاي تقويت موقعيت جهاني و منطقه‌اي مسلمانان اظهار كرد: اسلام با فرض حفظ اصول اسلامي و منافع مسلمانان مخالف پيشرفت نيست و اولين راهكار تقويت موقعيت مسلمانان وحدت اسلامي و خوداتكايي دسته جمعي براي كاهش وابستگي به غير مسلمانان است.

وي ادامه داد: توسعه منابع انساني به منظور ارتقاء مشاركت مردم در فرايند توسعه و بازيابي هويت تمدني و احيا ميراث گذشته و همچنين توجه به سنت‌هاي اسلامي مانند وقف و زكات از ديگر راهكارهاي پيش رو در اين زمينه است.

جعفرپور در پايان به بيان ديگر راهكارهاي موجود پرداخت و گفت: پيشرفت اهداف اقتصادي و مالي اسلامي، بومي سازي تكنولوژي‌هاي موجود، ارتباطات و اطلاعات، تقبل طرح‌هاي داد و ستد مشترك براي بهره‌گيري‌هاي مالي، استقرار شركت‌هاي چند مليتي مسلمانان، مذاكرات بين‌المللي و سازگار كردن سياست‌ها با تغييرات مداوم اجتماعي و زيست محيطي از ديگر راهكارهاي موجود براي تقويت موقعيت جهاني و منطقه‌اي مسلمانان است.

همايش بين‌المللي ايران فرهنگي و جهاني شدن، چشم‌انداز آينده امروز 30 دي ماه با حضور تعدادي از انديشمندان و چهره‌هاي دانشگاهي در تالار شهيد مطهري دانشكده علوم انساني، دانشگاه تربيت مدرس برگزار شد.

 

 

برنامه های معاونت فرهنگی وزارت علوم در مقابله با جنگ نرم

دکتر رشید جعفرپور، مدیرگروه برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی از برنامه های معاونت فرهنگی وزارت علوم در مقابله با جنگ نرم در سال آینده خبر داد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی دفتر برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی وزارت علوم، دکتر رشید جعفرپور، مدیرگروه برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی با اعلام این خبر افزود: تولید 20 عنوان کتاب و برگزاری همایش در 60 دانشگاه کشور با محوریت موضوع «تهدید نرم و بصیرت» در برنامه‌های دفتر برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی در سال 1389 قرار گرفته است.

جعفرپور با اشاره به تهدیداتی که نظام جمهوری اسلامی از دوره پیروزی انقلاب اسلامی تا دوره حاضر با آن مواجه بوده است تاکید کرد: با عنایت به دگردیسی اینگونه تهدیدات از شکل حمله نظامی، تحریم‌های سیاسی و اقتصادی، توطئه‌های آشکار و پنهان، حمایت از گروه‌های تروریستی و... به قالب جنگ نرم، لزوم ارتقاء بصیرت و آگاهی در میان اقشار مختلف جامعه بیش از هر دوره زمانی ضرورت پیدا کرده است.

وی افزود: در این میان کارگزاران دانشگاهی کشور، علی‌الخصوص اساتید و دانشجویان، در مقام گروه‌های مرجع برای سایر اقشار اجتماعی می‌بایست در مقابله با تهدیدات نوین بیش از پیش به ایفای نقش بپردازند.

مدیرگروه برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی توضیح داد: به همین منظور و در جهت آگاهی‌افزایی قشر نخبه و فرهیخته دانشگاهی کشور، معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تولید 20 عنوان کتاب با موضوع «تهدید نرم و بصیرت» و برگزاری حداقل یک همایش در 60 دانشگاه‌ کشور را در دستور کار خود در سال 1389 قرار داده است.

لازم به ذکر است برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مذکور توسط گروه برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی انجام خواهد شد.