رمز ماندگاري، نزديكي به واقعيت است
پژوهشگر در پي قضاوت نيست
كشف نقاط برجسته حوادث و تمركز بر ابعاد گوناگون يك رخداد نظير ايام الله از جمله مواردي است كه اغلب تاريخنگاران و پژوهشگران تاريخ سياسي بر آن اتفاق نظر دارند.
دكتر رشيد جعفرپور، استاد علوم سياسي و مدرس دانشگاه، با اشاره به اين ديدگاه عنوان ميكند: «ايامالله در حقيقت نقاط عطف انقلاب اسلامياند و به طور قطع، نظر رهبران انقلاب و پيشقراولان نظام كه شاهد حوادث اين ايام بودهاند، در آسيب شناسي حوادث و نحوه بازگويي آنها تاثير بسزايي دارد.»
وي درباره توانمنديهايي كه پژوهشگران بايد در درك و انتقال رخدادهاي تاريخي داشته باشند، اظهار ميكند: «يافتن نكات مهم و برجستگيهاي اين ايام، شناسايي دقيق مستندات و توانايي استخراج مواد لازم از لابهلاي برگهاي تاريخ، از جمله توانمنديهاي پژوهشگران به حساب ميآيند. همچنين داشتن قلمي پژوهشي در كنار قلم تاريخي، از ديگر ويژگيهايي است كه ميتواند ثبت وقايع ايامالله را در زماني كه در آن روزها قرار داريم، ميسر و ماندگار سازد.»
يكي از راهكارهاي سنتي آن است كه پس از گذشت زمان طولاني از آن واقعه يا ايام و دستيابي به اطلاعات گوناگون، به تبيين تاريخ و ثبت وقايع بپردازيم و البته اين موضوع با ثبت اصل ماجرا و گزارشهاي تاريخي متفاوت است. در زمان وقوع حوادث يا وقتي هنوز در جريان حوادث مربوط به ايامالله قرارداريم، بايد با تمركز بر نكات لازم و البته با دقت و قلمي بيطرف تنها به ثبت وقايع و گزارشها توجه كنيم تا پس از مدتي با گردآوري اطلاعات كامل و دستيابي به نگاهي جامع به تجزيه، تحليل يا قضاوتهاي ارزشي و پيشبيني آينده بپردازيم. در واقع وظيفه پژوهشگران، اهالي قلم و تاريخنگاران هنگام وقوع حادثه، متفاوت از تحليل و ارزشگذاري وقايع است.
دكتر جعفرپور با تاكيد بر اين كه هرچه ثبت وقايع به حقيقت نزديكتر باشد، تاثير و ماندگاري آن در طول تاريخ افزايش خواهد يافت، ميگويد: «براي افرادي كه ميخواهند به ثبت و ضبط وقايع و تاريخنگاري ايام بپردازند، ويژگيهايي مترتب است كه بر ارزش اثر آنها ميافزايد. از جمله ميتوان به مجرببودن آن نويسنده يا پژوهشگر در حوزه تاليفات تاريخي و وقايع سياسي اشاره كرد. داشتن تعهد و الزام براي دوري از تحريفات و جهتگيريها، از ديگر ويژگيهاي يك تاريخنگاري مستند و ماندگارند. توانمنديهاي تحليلي و داشتن نگاههاي كلنگر، مطالعات جانبي و ... از ديگر اصولياند كه بايد در قلم نويسندگان اين حوزه انعكاس داشته باشند.»
وي با اشاره به اين كه براي به دست آوردن تحليلها و گزارشهاي تاريخي درباره وقايع يا برخي از ايام خاص، حتماً نبايد منتظر گذر ايام باشيم تا به اطلاعات بيشتري دسترسي پيدا كنيم، بر لزوم استفاده از منابع اطلاعاتي جديد و رسانههاي گوناگون تاكيد ميكند و معتقد است: «با دسترسي به اسناد و اظهارنظرهاي گوناگون، روايات شخصي و برخي از توصيفات حاضران آن رخداد، ميتوان صفحاتي از كتاب تاريخ را پيشبرد، چرا كه پژوهشگر درپي قضاوت نيست و دستيابي به واقعيت، بزرگترين هدفي است كه او را در طول مسير هدايت ميكند. پژوهشگر درپي واقعيت تاريخي است كه خود بخشي از حقيقت به شمار ميآيد و از آنجا كه دسترسي به اصل حقيقت در تمامي موارد امكانپذير نيست، هرچه پژوهش و پژوهشگر به واقعيت نزديكتر باشند، آن متن از اعتبار و وثاقت بيشتري برخوردار خواهد بود.»
يكي از مسايلي كه پژوهشهاي تاريخي را دستخوش آسيب ميكند، دخالت ارزشها و جهتگيريهاي شخصي، گروهي و ... در مسير پژوهش يا دستهبندي و ارايه نتايج تحقيقاتند. از اينرو با وجود آن كه تاريخنگاري بيطرفانه وجود ندارد، پژوهشگر بايد بكوشد ارزشها و جهتگيريهاي شخصي و منافع او، اثرش را تحت تاثير قرار ندهند.
تقدیم به تمام بازدید کنندگان. . .