مروری بر پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی ایران
انقلابی که به عقیدۀ یکی از جامعهشناسان غربی برعکس دیگر انقلابهای بزرگ جهان آگاهانه ساخته شد و نقش مذهب، اراده و آگاهی در شکلگیری آن چشمگیر است. در مورد چگونگی و دلایل رخداد این واقعة تأثیرگذار تا کنون پژوهشها و آثار فراوانی در داخل و خارج از کشور توسط محققان و پژوهشگران انجام شده است. اما با همۀ این مسائل، در حوزۀ تاریخنگاری انقلاب اسلامی ایران شاهد ضعفها، آسیبها و خلاءهای جدیای هستیم. با توجه به این مهم و برای پرکردن این خلاءها و بررسی حوزههای کمتر دیدهشدۀ تاریخ انقلاب اسلامی، مجموعۀ مقالاتی در قالب پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی ایران در سه دفتر به کوشش مجتبی سلطانی احمدی و رحیم نیکبخت تدوین و تألیف شده است. در ذیل به معرفی و نقد کوتاهی از این مجموعه خواهیم پرداخت.
سلطانی احمدی و رحیم نیکبخت پس از انتشار مجموعة دو جلدی مبدأ نهضت و همچنین نامۀ نیمة خرداد با هدف پاسخگویی به کاستیهای برشمرده در تاریخنگاری انقلاب اسلامی، این پژوهشنامه را با همکاری جمعی از محققان و پژوهشگران تدوین و تألیف کردهاند. امین عزیزی از پژوهشگران حوزۀ تاریخ انقلاب اسلامی ویراستاری ادبی و طاهرۀ قاسمی صفحهآرایی آن را انجام دادهاند. ناشر در مقدمه به ویژگیهای انقلاب اسلامی ایران پرداخته و آن را انقلابی منحصربه فرد که فرضیههای انقلاب را دگرگون کرد، به شمار آورده است. با این خصوصیات و اهمیت این پدیدۀ سترگ، وی معتقد است با عنایت به تأکید امام خمینی (ره) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی مبنی بر لزوم بررسی دقیق تاریخ نهضت اسلامی برای جلوگیری از تحریف آن، نگاه مجدد و بررسی تاریخ انقلاب اسلامی از ابعاد و زوایای مختلف با رویکرد تاریخی امری ضروری است. در درآمد این کتاب سلطانی احمدی و رحیم نیکبخت بهعنوان دبیران و مؤلفان این اثر ضمن شرحی کوتاه از ویژگیهای انقلاب اسلامی، به آسیبها و ضرورتهای تاریخنگاری انقلاب اسلامی پرداختهاند که قابل تأمل و توجه است. ایشان معتقدند که جنگ تحمیلی مانع از توجه همهجانبه و جدی به تاریخ انقلاب اسلامی گردید، هرچند تلاشهایی از سوی برخی از افراد و مراکز همچون حججالاسلام علی دوانی و سید حمید روحانی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی و ... در حوزۀ تاریخنگاری انقلاب اسلامی صورت گرفت، اما دارای نقاط ضعفی هم هست که نیاز به آسیبشناسی دارد. برخی از مؤسسات نیز تعطیل شدهاند یا به محاق رفتهاند. ناهماهنگی بین مراکز فعال، غلبۀ نگاه چریکی و شکنجه و زندان به تاریخنگاری انقلاب اسلامی آسیب جدی زده و موجب غفلت و عدم توجه لازم به تاریخ فرهنگی انقلاب اسلامی شده است. عدم توجه به شخصیتهای تأثیرگذار در انقلاب اسلامی، محققان شهرستانی، نقش زنان بهویژه در مبارزات فرهنگی، نقش نوحهسرایان و شعرای مرثیهسرا و هیئتهای مذهبی و مؤسسات و اماکن مذهبی، مثل مسجد، تکایا و مدارس حوزههای علمیه، از جمله ضعفهای حوزۀ تاریخنگاری انقلاب اسلامی است.
به نظر دبیران اثر، آموزش تاریخ انقلاب در نظام آموزشی از دبستان تا دانشگاه و سطح جامعه باید آسیبشناسی و بازنگری شود. البته نشریات علمی قابل ملاحظهای هم در عرصۀ تاریخنگاری وجود ندارد. وضعیت دانشگاه هم برای پرداختن به تاریخنگاری و نظریهپردازی انقلاب اسلامی مطلوب نیست. هر چند در این زمینه برخی از مؤسسات و دانشگاهها از جمله مؤسسة پژوهشی امام خمینی (ره)، دانشگاه معارف اسلامی در قم و پژوهشکدة انقلاب اسلامی و امام خمینی(ره) در تهران تلاشهای هدفمندی را در راستای این هدف آغاز کردهاند، به طوری که تعدادی از دانشجویان مراکز اخیر برخی از پایاننامههای دوره کارشناسی ارشد را بر روی برخی از شخصیتهای تأثیرگذار در انقلاب اسلامی متمرکز نمودهاند. به باور مؤلفان باید تلقی و بهانۀ تاریخ نبودن واقعۀ انقلاب اسلامی را از دانشجویان مقاطع ارشد و دکتری گرفت تا این دانشجویان به گرفتن رسالههای خود در این حوزهها ترغیب و تشویق شوند.
با وجود همۀ این نقطهنظرات و آسیبشناسی قابل تأملی که دبیران و مؤلفان این مجموعه ارائه کردهاند، به عامل مهم دیگری اشاره نکردهاند و آن عدم حمایتهای مالی و اقتصادی درخور توجه از محققان و پژوهشگران در حوزۀ تاریخنگاری انقلاب اسلامی است. بیشتر دانشآموختگان دانشگاهی بهویژه در رشتههای علوم انسانی و بالاخص تاریخ بعد از اتمام تحصیلات تکمیلی در حوزۀ تحصیلی خود بیکار و بدون شغل هستند. اگر هم با مؤسسه و مراکز پژوهشی همکاری کنند، حقالتألیف مناسبی که بتوانند با آن به زندگی و امورات خود سر و سامان دهند، دریافت نمیکنند. همین مسئله در نگارش کتاب و پژوهش هم تأثیر منفی گذاشته ست و بیشتر کارهایی که در این حوزهها صورت میگیرد، به نوعی گردآوری و برگرفته از کتابها و آثار دیگر و فاقد نوآوری و نظریهپردازی است.
دبیران این مجموعه به دلیل همین خلاءها در حوزة تاریخنگاری انقلاب اسلامی پژوهشنامه انقلاب اسلامی ایران را با کمک عدهای از پژوهشگران که خود دستی در پژوهش و تحقیق در تاریخ انقلاب اسلامی دارند، گرد آوردهاند که در صورت تداوم حمایتهای مؤسسۀ خانۀ کتاب آن را تا ده دفتر ادامه خواهند داد.
دفتر اول این مجموعه در 596 صفحه شامل مقدمه، درآمد و چهار فصل است به اشتباه در درآمد سه فصل ذکر شده است. فصل اول مشتمل بر ده مقاله است که در ضمن آنها به «کلیات تاریخ انقلاب اسلامی» پرداخته شده است. عناوین مقالات این فصل این مقالات عبارتاند از: «انقلاب اسلامی تجلی ارادۀ مردم ایران» اثر محمدعلی منفرد، «روند شکلگیری مبارزات طلاب و روحانیون مدرسۀ فیضیه قم، از خرداد 1342 ش تا انقلاب اسلامی» اثر داود امینی، «گفتمان علما در نهضت دو ماهۀ روحانیت (تصویبنامۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی – پاییز 1341 ش)» از مسعود کوهستانینژاد، «بازتاب طرح تئوری حکومت اسلامی در نجف» اثر اکبر فلاحی، «نقش محرم و عاشورا در جنبش مذهبی مردم و پیروزی انقلاب اسلامی» از داود امینی، «مقدمهای بر انقلاب اسلامی (بازشناسی واقعۀ هفده شهریور 1357 ش)» اثر محمد طحان، «منبر در انقلاب اسلامی» از رشید جعفرپور، «باستانگرایی و اسلامستیزی سلطنت پهلوی» اثر جواد منصوری، «جشنهای 2500 سالۀ شاهنشاهی، تثبیت یا تضعیف نظام پادشاهی و همچنین جشنهای فرهنگ و هنر شیراز و تأثیر آن بر انقلاب اسلامی» اثر منصور نصیری طیبی.
فصل دوم با عنوان «قیام پانزده خرداد» در برگیرندۀ 5 مقاله با این عناوین است: «تحلیل سخنان امام خمینی (ره) در عصر عاشورای 1342ش» اثر جواد منصوری، «واکاوی خاطرات علم از قیام پانزده خرداد 1342ش» اثر مشترک محمدعلی منفرد و ماهرخ ابراهیم پور، «نقش و عملکرد حوزههای دهنفرة هیئتهای مؤتلفۀ اسلامی در قیام پانزده خرداد» اثر مشترک امین عزیزی و مجتبی سلطانی احمدی، «نقش خاندان علمالهدی در قیام 15 خرداد» اثر مشترک محمدرضا علم و محمد امیری، « شهدا و مجروحان قیام 15خرداد» از مراد سلیمانی زمانه. همانطور که شاهد هستیم تعداد مقالات در حوزۀ قیام 15 خرداد اندک است. به گفتۀ دبیران اثر، پیش از این در مجموعه دوجلدی «مبدأ نهضت» به طور ویژه به این مبحث پرداخته شده است و این تعداد مقاله در این فصل، ابعاد و زوایای دیگری را از این قیام روشن میکند.
در فصل سوم در قالب 5 مقاله، «نقش جنبش دانشجویی و انقلاب اسلامی» بررسی شده است. چرا که جنبش دانشجویی در تاریخ انقلاب اسلامی نقش مهمی درحمایت از نهضت امام خمینی (ره) داشته و به فراخور شرایط و حوادث انجام وظیفه نموده است. مقالات این فصل عبارتاند از: «قیام سیام مهرماه دانشآموزان همدان» اثر یعقوب توکلی، «جنبش دانشجویی و انقلاب اسلامی» اثر مشترک یاسر جلیلیان و رامین عزیزی، «مبارزات دانشجویان دانشکدة فنی دانشگاه تهران (سالهای 1342 تا 1357ش)» اثر مهدی احمدی، «نقش دانشجویان دانشگاه تبریز در نهضت امام خمینی (ره)» از ناهید عابدینی، «جنبش دانشجویی در دانشگاه جندیشاپور اهواز و نهضت امام خمینی (ره)» اثر مشترک محمدرضا علم و سودابه کرد امینی.
«تاریخنگاری، خاطرات و ادبیات» عنوان فصل چهارم این دفتر از پژوهشنامه است. در این فصل 12 مقاله جای گرفته است که عناوین آنها عبارتاند از: «نقش تاریخ شفاهی در تاریخنگاری انقلاب اسلامی» به قلم مشترک رحیم نیکبخت و مجتبی سلطانی احمدی، «چارچوب نقد تاریخنگاری انقلاب اسلامی: تبیین یک تجریه» اثر رشید جعفرپور، «انقلاب اسلامی و نقد و بررسی تاریخنگاری شفاهی خارج از کشور (مطالعة موردی کتاب ایران به روایت رادیو بیبیسی)» به قلم جواد عربانی، «مطبوعات انقلاب اسلامی: امید انقلاب» اثر محمد جعفر محمدزاده، «انقلاب اسلامی و نقد و بررسی تاریخنگاری شفاهی خارج از کشور (مطالعة موردی خاطرات علی امینی)» اثر جواد عربانی، «نقد و بررسی کتاب مأموریت در ایران» به قلم ابراهیم مشفقیفر، «بازجستی در خاطرات آخرین رئیس ستاد ارتش شاهنشاهی» به قلم مشترک جواد عربانی و محمد حسن مسلمی، «عینیت تاریخی و حقیقت هنری (ارزیابی جامعهشناختی از انعکاس تاریخ در منابع ادبیات بین سالهای 1342- 1357ش)» به قلم محمدامیر احمدزاده، «شهریار و انقلاب اسلامی ایران» اثر محمد طاهری خسروشاهی، «آیتالله بهجتی؛ پیشگام شعر متعهد انقلاب اسلامی» به قلم محمد قبادی، «شیخ هبهالله یکتایی، نهضت اسلامی و شعر انقلابی» اثر مشترک سید محمد مسعود نقیب و خوشدل تهرانی، «مبارزات و شعر انقلابی» به قلم ابراهیم ذوالفقاری.
در مجموع دفتر اول پژوهشنامه به انضمام مقدمة تحلیلی، با 33 مقاله سامان یافته است. مدارج علمی نویسندگان دفتر اول به این شرح است:
کارشناسی: 5 نفر، کارشناسی ارشد: 12 نفر، نویسندگان شاخص، عضو هیئت علمی و دانشجوی دکتری: 13 نفر.
از این میان 8 مقاله اثر مشترک دو نویسنده بودهاند و 9 نفر از نویسندگان نیز بیش از یک مقاله داشتهاند. در مجموع 30 نویسنده در دفتر اول همکاری داشتهاند که از این تعداد 3 نویسنده از خانمهای پژوهشگر هستند. دبیران پژوهشنامه دفتر اول را به گنج الهی مردم امام خمینی (ره) تقدیم کردهاند.
دفتر دوم پژوهشنامه در 684 صفحه شامل مقدمۀ ناشر، درآمدی کوتاه از دبیران اثر و دو فصل است. در فصل اول با عنوان «انقلاب اسلامی در سراسر کشور» ماهیت سراسری و همگانی بودن انقلاب اسلامی به خوبی واکاوی شده است. در این فصل 10 مقالۀ ذیل گرد آمدهاند: «بررسی راههای گسترش انقلاب اسلامی به شهرستانها (مطالعۀ موردی: انقلاب اسلامی در شهر خوی)» به قلم نقی دادرسی، «رستمآباد در انقلاب اسلامی» به قلم حسین روحانی صدر، «درآمدی بر انقلاب اسلامی در شمیران» اثر محمود طاهر احمدی، «مواجهۀ سیستان و بلوچستان با تجدد آمرانۀ رژیم پهلوی» به قلم قاسم سیاسیر، «خلخال مأمنی برای علمای تبعیدی دوران انقلاب اسلامی» اثر رشید جعفرپور، «قیام 29 بهمن مردم تبریز و انقلاب اسلامی» اثر مشترک رحیم نیکخت و محمدعلی منفرد، «مسجد اعظم ارومیه؛ مرکز مبارزات مردم ارومیه در انقلاب اسلامی در 1356- 1357ش» به قلم داود قاسمپور، «علما و مساجد شیراز در نهضت امام خمینی (ره) با تکیه بر تاریخ شفاهی» اثر مجتبی شایسته نیا، «نقش تبعیدیها در پیروزی انقلاب اسلامی از اوایل دهة 1350ش تا پیروزی انقلاب اسلامی» به قلم فاطمه فرهمند.
فصل دوم این دفتر با عنوان «احزاب، گروهها و سازمانها» مشتمل بر 22 مقاله است که عبارتاند از: «مروری بر چگونگی تشکیل و فعالیتهای گروه شیعیان» اثر مشترک مجتبی سلطانی احمدی و امین عزیزی، «فعالیتهای فرهنگی – اجتماعی مؤتلفه قبل از انقلاب اسلامی» به قلم مشترک یعقوب تابش و روحالله مهدیزاده، «نقش گروه توحیدی بدر در انقلاب اسلامی» به قلم مشترک مراد سلیمانی زمانه و امین عزیزی، «نقش گروه توحیدی صف در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی» اثر مشترک امین عزیزی و مجتبی سلطانی احمدی، «مناسبات مؤتلفۀ اسلامی با نهضت آزادی قبل از انقلاب اسلامی» اثر روحالله مهدیزاده، «چگونگی و نحوة تعامل نهضت آزادی با امام خمینی (ره) در قضیة انقلاب سفید شاه» به قلم بتول هوازاده جویآبادی، «جبهة ملی و انقلاب اسلامی» اثر ابراهیم سیفی، « مسجد شیخ علی و نهضت امام خمینی (ره) با تکیه بر نقش صادق امانی» به قلم مشترک مجتبی سلطانی احمدی و امین عزیزی، «کنکاشی در استراتژی و پارادایم حزب رستاخیز ایران: بازتقریر اهداف و رویهها» نوشتۀ مصیب قرهبیگی، «حزب مارکسیستی – لنینیستی توفان» اثر مشترک محمدحسن پورقنبر و مجتبی سلطانی احمدی، «احزاب سیاسی وابسته به دولت محمدرضا پهلوی» به قلم الهام ملکزاده، «کلوب روتاری، زمینههای پیدایش و عملکرد» نوشتة نادر خبازی، «تشکیلات فراماسونری در فارس دورۀ پهلوی» اثر منصور نصیری طیبی، «علمکرد مؤتلفه اسلامی در سالهای نخستین انقلاب اسلامی» به قلم مشترک محمدحسن پورقنبر و مجتبی سلطانی احمدی، «مهاجرت علما به تهران و ری پس از بازگشت امام خمینی (ره)» به قلم مراد سلیمانی زمانه، «نقش زنان در انقلاب اسلامی» به قلم مشترک نرجس بختیار خلج و رحیم نیکبخت، «تعامل بازاریان و اصناف اهواز با امام خمینی (ره)» اثر مشترک محمدرضا علم و علی ممبینی نوترگی، «مناسبات جمهوری اسلامی ایران و کردهای عراق (از پیروزی انقلاب اسلامی تا پایان جنگ)» اثر مدرس سعیدی، «نقش کارگران صنعت نفت در انقلاب اسلامی» اثر مرتضی ویسی، «نیروهای مذهبی و مسئلۀ فلسطین: از شیخ مصطفی رهنما تا آیتالله طالقانی» اثر رحیم روحبخش الهآباد، «نیروی هوایی ارتش در انقلاب اسلامی» اثر مجید نجفپور، «پیشگامان ارتش در انقلاب اسلامی با تکیه بر تاریخ شفاهی» اثر احمد نوروز فرسنگی.
در مجموع دفتر دوم پژوهشنامه با 32 مقاله سامان یافته است. مدارج علمی نویسندگان دفتر دوم به شرح ذیل است:
کارشناسی: 1 نفر، کارسناسی ارشد: 15 نفر، نویسندگان شاخص، عضو هیئت علمی و دانشجوی دکتری: 14 نفر.
10 تا از مقالات اثر مشترک دو نویسنده بوده است و 7 نفر از نویسندگان بیش از یک مقاله داشتهاند. در مجموع 30 نویسنده در این دفتر همکاری داشتهاند که از میان آنها 4 نفر از خانمهای پژوهشگر هستند. دبیران پژوهشنامه، دفتر دوم را به اصحاب ایمان و نیایش و کتاب، آیتالله شهید مرتضی مطهری، آیتالله شهید سید محمد بهشتی، آیتالله سید محمود طالقانی، دکتر علی شریعتی و سیدجلال آل احمد تقدیم کردهاند.
دفتر سوم پژوهشنامه در 772 صفحه شامل مقدمۀ ناشر، یک درآمد و یک فصل با عنوان «شخصیتها» است. این فصل 36 مقاله را به شرح ذیل شامل میشود: «بررسی فعالیتهای مبارزاتی سید عبدالغنی اردبیلی» اثر محمد قاضیدهی، «بررسی و عملکرد صادق اسلامی در روند نهضت امام خمینی و انقلاب اسلامی» به قلم مشترک محمدحسن پورقنبر و روحالله مهدیزاده، «فعالیتهای مبارزاتی و سیاسی آیتالله اشرفی اصفهانی در کرمانشاه» به قلم مشترک مهدی رفعتیپناه و سعید سبزی دیزج یکان، «علامه امینی و نهضت امام خمینی» اثر علی شجاعی صائین، «زندگی و مبارزات آیتالله محیالدین انواری» به قلم صغری (شهلا) عامری، «نگاهی به اندیشهها و زندگی سیاسی شهید باهنر» به قلم پرهام حکیمیان، «تکاپوهای فرهنگی و کادرسازی آیتالله بهشتی و نقش آیتالله بهشتی در مجلس خبرگان قانون اساسی» اثر صغری ساسانی، «حجتالاسلام سید احمد پیشوا و انقلاب اسلامی» به قلم رضا صنعتی، «نگاهی به نقش آیتالله عبدالجلیل کرمانشاهی در انقلاب اسلامی کرمانشاه» اثر نادر پروانه، «حجتالاسلام سید سجاد حججی و نهضت امام خمینی» اثر مهدی داودی، «آیتالله حائری تهرانی و نهضت امام خمینی» به قلم مشترک محمدعلی منفرد و رحیم نیکبخت، «واعظ مبارز، سید احمد حسینی ملایری» به قلم قدسیه عظیمی، «بررسی نقش آیتالله سید ابراهیم حقشناس در پیروزی انقلاب اسلامی» اثر وحید کارگر جهرمی، «نگاهی به نقش حجتالاسلام سید احمد خمینی در انقلاب اسلامی» به قلم سید علی غفوری، «نگاهی به مبارزات آیتالله عبدالحسین دستغیب در استان فارس» به قلم مشترک مهدی رفعتیپناه و سعید سبزی دیزج یکان، «زندگی و فعالیتهای مبارزاتی شهید محمدعلی روحانیفرد» اثر غلامرضا خارکوهی، «بررسی فعالیتهای مبارزاتی آیتالله سعیدی در نهضت امام خمینی» به قلم ماهرخ ابراهیمپور، زندگی و مبارزات شیخ محمدحسن شریف قنوتی» نوشتۀ جواد کامور بخشایش، «زندگی و مبارزات شیخ علیاصغر صالحی کرمانی» به قلم علی عبداللهینیا، «آیتالله سید حسن طاهری خرمآبادی و نهضت امام خمینی (ره)» اثر مشترک سید بابک قیاسیان و سیده مهبان طاهری، «زندگی و فعالیتهای مبارزاتی آیتالله سید حبیبالله طاهری» اثر غلامرضا خارکوهی، «مروری بر زندگی سیاسی– اجتماعی و مبارزاتی شیخ محمدتقی عبدوس» اثر حسن شمسآبادی، «فعالیتهای مهدی عراقی در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی» به قلم امین عزیزی و مجتبی سلطانی احمدی، «فعالیتهای مبارزاتی شیخ عبدالحسین غروی در نهضت اسلامی» به قلم احمدحسین انزابی، نگاهی به زندگی و مبارزات آیتالله سید محمدعلی قاضی طباطبایی» اثر مشترک صمد اسماعیلزاده و علی شجاعی صائین، «سیری در زندگی و مبارزات آیتالله علی قدوسی» به قلم حبیبالله مهرجو، «سپهبد قرنی و انقلاب اسلامی» به قلم امین عزیزی، «زندگی و فعالیتهای شهید قربانعلی کوچری» به قلم نقی دادرسی، «زندگی و مبارزات شیخ عباس مخبر دزفولی» اثر غلامرضا درکتانیان، نقش آیتالله اسدالله مدنی در پیروزی انقلاب اسلامی» به قلم مشترک سعید سبزی دیزج یکان و مهدی رفعتیپناه، زندگی و مبارزات آیتالله محمد مسائلی» نوشتۀ علی درازی، «ملاعلی معصومی همدانی در عرصۀ اجتهاد، مبارزه و سیاست» به قلم ابوالفتح مؤمن، «مروری بر زندگی و مبارزات آیتالله سید حسن موسوی شالی» اثر محمدکاظم عاملی، نقش حاج مرتضی ناظم زمردی در انقلاب اسلامی استان گلستان» اثر غلامرضا خارکوهی، «شیخ محمدباقر کمرهای و انقلاب سفید» به قلم مشترک مراد سلیمانی زمانه و یاسر جلیلیان.
دفتر سوم پژوهشنامه با 36 مقاله سامان یافته است. مدارج علمی نویسندگان دفتر سوم به شرح ذیل است:
کارشناسی: 5 نفر، کارسناسی ارشد: 16 نفر، نویسندگان شاخص، عضو هیئت علمی و دانشجوی دکتری: 14 نفر و تحصیلات عالی حوزوی: 1 نفر.
در این دفتر 9 مقاله اثر مشترک دو نویسنده بوده است و 6 نفر از نویسندگان بیش از یک مقاله داشتهاند. در مجموع 36 نویسنده در این دفتر همکاری داشتند که از این تعداد 5 نویسنده از خانمهای پژوهشگر هستند. دبیران پژوهشنامه، دفتر سوم را به شهیدان والامقام حاج صادق امانی، حاج مهدی عراقی، سیدعلی اندرزگو، حاج اسماعیل رضایی و طیب حاجرضایی تقدیم کردهاند.
نقد و نظر
در مجموعة حاضر سعی شده است حوزههای کمتر دیدهشدة تاریخ انقلاب اسلامی ایران مورد واکاوی قرار گیرد. در این اثر حتیالامکان به نقش برخی از شخصیتها، گروهها و احزابی در پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته شده است که تاکنون مورد بررسی دقیق قرار نگرفته بود. هرچند تعدادی از مقالات با نگاه نقادانه تألیف شدهاند، اما شیوه نگارش و بررسی بیشتر آنها توصیفی – تحلیلی است. بهتر بود دبیران اثر در بخش درآمد ریشهیابی مفصل و دقیقتری از آسیبها و خلاءهای موجود در تاریخنگاری انقلاب اسلامی انجام میدادند و حتی راهکار مناسب را برای برونرفت از آنها ارائه میکردند. این اثر به لحاظ نگارشی و ویرایشی اشتباهات اندکی دارد و این یکی از نقاط قوت آن است. همچنین از طرح جلد مناسبی برخوردار است.
پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی ایران
به کوشش: مجتبی سلطانی احمدی، رحیم نیکبخت میرکوهی
مشخصات نشر: تهران، انتشارات خانۀ کتاب، بهمن 1392، سه دفتر، 2054 صفحه.
رامین عزیزی
تقدیم به تمام بازدید کنندگان. . .